Humans (Homo sapiens, meaning "thinking man" or "wise man") are the most common and widespread species of primate, and the only extant species of the genus Homo. They are great apes characterized by hairlessness, obligate bipedality, manual dexterity with opposable thumbs, precision grip, and high intelligence. Humans have large brains compared to body size (a high encephalization quotient), enabling more advanced cognitive skills that facilitate successful adaptation to varied environments, development of sophisticated tools, and formation of complex social structures and civilizations. Humans possess a disproportionately larger volume of both cerebral white matter and gray matter present in the prefrontal cortex (PFC) than any other primate species, which facilitated the expansion of higher-order executive functions.
Humans are highly social, with individual humans tending to belong to a multi-layered network of distinct social groups – from families and peer groups to corporations and political states. As such, social interactions between humans have established a wide variety of values, social norms, languages, and traditions (collectively termed institutions), each of which bolsters human society.
Humans are also highly curious: the desire to understand and influence phenomena has motivated humanity's development of science, technology, philosophy, mythology, religion, and other frameworks of knowledge; humans also study themselves through such domains as anthropology, social science, history, psychology, and medicine. On November 15, 2022, the 'Day of Eight Billion' marked a demographic milestone; as of 2026, there are estimated to be more than 8 billion living humans (≈ 8.3 billion).
For most of their history, humans were nomadic hunter-gatherers. Humans began exhibiting behavioral modernity about 160,000–60,000 years ago. The Neolithic Revolution occurred independently in multiple locations, the earliest in Southwest Asia 13,000 years ago, and saw the emergence of agriculture and permanent human settlement; in turn, this led to the development of civilization and kickstarted a period of continuous (and ongoing) population growth and rapid technological change. Since then, a number of civilizations have risen and fallen, while a number of sociocultural and technological developments have resulted in significant changes to the human lifestyle.
Humans are omnivorous, capable of consuming a wide variety of plant and animal material, and have used fire and other forms of heat to prepare and cook food since the time of Homo erectus. Humans are generally diurnal, sleeping on average seven to nine hours per day. They are apex predators, being rarely preyed upon by other species.
Humans have had a dramatic effect on the environment. Human population growth, industrialisation, land development, overconsumption and combustion of fossil fuels have led to environmental destruction and pollution that significantly contributes to the ongoing mass extinction of other forms of life. Within the last century, humans have explored challenging environments such as Antarctica, the deep sea, and outer space, though human habitation in these environments is typically limited in duration and restricted to scientific, military, or industrial expeditions. Humans have visited the Moon and sent human-made spacecraft to other celestial bodies, becoming the first known species to do so.
Although the term "humans" technically equates with all members of the genus Homo, in common usage it generally refers to Homo sapiens, the only extant member. All other members of the genus Homo, now extinct, are known as archaic humans, and the term "modern human" is used to distinguish Homo sapiens from archaic humans. Anatomically modern humans emerged at least 300,000 years ago in Africa, evolving from Homo heidelbergensis or a similar species. Migrating out of Africa, they gradually replaced and interbred with local populations of archaic humans. Multiple hypotheses for the extinction of archaic human species such as Neanderthals include competition, violence, interbreeding with Homo sapiens, or inability to adapt to climate change.
Genes and the environment influence human biological variation in visible characteristics, physiology, disease susceptibility, mental abilities, body size, and life span. Though humans vary in many traits (such as genetic predispositions and physical features), humans are among the least genetically diverse primates. Any two humans are at least 99% genetically similar.
Humans are sexually dimorphic: generally, males have greater body strength and females have a higher body fat percentage. At puberty, humans develop secondary sex characteristics. Females are capable of pregnancy, usually between puberty, at around 12 years old, and menopause, around the age of 50. Childbirth is dangerous, with a high risk of complications and death. Often, both the mother and the father provide care for their children, who are helpless at birth.
Translated Descriptions (17)
ar
wikipedia
الإنسان العاقل (الاسم العلمي: Homo sapiens) هو النوع الوحيد المتبقي من جنس البشراني (الأناسي)، وهو العاقل الوحيد، الذي يمتلك -خلافاً لبقية الحيوانات على الأرض- دماغا عالي التطور، قادر على التفكير المجرد واستخدام اللغة والنطق والتفكير الداخلي الذاتي وإعطاء حلول للمشاكل التي يواجهها. ليس هذا فحسب بل إن الإنسان يمتلك جسماً منتصباً ذا أطراف مفصلية علوية وسفلية يسهل تحريكها وتعمل بالتناسق التام مع الدماغ، وهي خاصية تجعل من الإنسان الكائن الحي الوحيد على البسيطة الذي يستطيع توظيف قدراته العقلية والجسمية واستخدام يديه بمهارة لصناعة أدوات دقيقة وغير الدقيقة التي يحتاجها في حياته اليومية. كما أن له تكوين حنجرة معقدة تعينه على الكلام.
شهدت "ثورة العصر الحجري الحديث"، التي بدأت في جنوب غرب آسيا منذ حوالي 14000 عام (وبشكل منفصل في أماكن أخرى قليلة)، ظهور الزراعة واستيطان الإنسان الدائم. مع تزايد عدد السكان وزيادة كثافة السكان ، تطورت أشكال الحكم داخل المجتمعات وفيما بينها ، وارتفع عدد من الحضارات وانقرضت بعض الممالك . استمر الإنسان العاقل في التوسع، حيث بلغ عدد سكان العالم أكثر من 8 مليارات نسمة اعتبارًا من عام 2022.
أظهرت دراسة الأحفوريات وتحليل الحمض النووي للمتقدرات أدلة تشير إلى أن البشر كان في أفريقيا قبل حوالي 300 ألف عام. الآن يستوطن الإنسان كل القارات ومدارات الأرض المنخفضة بعدد إجمالي يصل إلى 7.8 مليار نسمة وذلك بحسب إحصائية 2021.
الإنسان مثل معظم الرئيسيات العليا كائن اجتماعي بطبعه. ولكنه بشكل فريد بارع في استخدام نظم التواصل للتعبير عن الذات وتبادل الأفكار والتنظيم. كذلك يقوم الإنسان بتنظيم هياكل اجتماعية معقدة بالمشاركة مع مجموعات متعاونة ومتنافسة، بدءًا من تأسيس العائلات وانتهاء بالأمم. التفاعل الاجتماعي بين الإنسان الحديث أسفر عن ظهور عدد واسع ومتنوع من المعايير الأخلاقية والقيم الاجتماعية والطقوس الدينية التي تشكل عملياً الكثير من أسس المجتمع الإنسانية. كذلك يتميز الإنسان بحسه الجمالي وتقديره وتذوقه للجمال، وهو ما يبعث في الإنسان الحاجة للتعبير عن الذات والإبداع الثقافي في الفنون والعلوم. ومن المعروف عن الإنسان الحديث أيضاً رغبته في الفهم والتأثير على محيطهِ البيئي وحاجتهُ للبحث والاستفسار عن الظواهر الطبيعية، ومحاولة فهمها ومعرفة القوانين التي تضبطها، من هنا ظهرت فكرة الأديان والمثيولوجيا والفلسفة والعلوم. ويتميز الإنسان بالنظر للأمور بنوع من الفضول والتبصر أدى به إلى صنع الأدوات الدقيقة وتطوير مهاراته، ونقلها للآخرين عن طريق التبادل الثقافي. إضافة إلى ذلك يعد الإنسان الكائن الحي الوحيد الذي يقوم بإشعال النيران وطهي طعامه، والكائن الحي الوحيد الذي يقوم بارتداء الملابس وابتكاره للعديد من التقنيات التي تساعده على زيادة فعالية ما يقوم به من أعمال. وتعلم استئناس الأنعام والطيور وبعض الحيوانات مثل الكلاب والقطط.
يسرد الشيخ عبد الصبور شاهين في كتابه أبي آدم أن آدم هو أبو الإنسان وليس أبا البشر الذين هم خلق حيواني كانوا قبل الإنسان، فاصطفى الله منهم آدم ليكون أبا الإنسان.
cs
wikipedia
Člověk moudrý nebo rozumný (Homo sapiens) je jediným žijícím druhem rodu Homo. Někdy se k tomuto druhu ovšem kromě člověka současného typu zařazuje ještě neandertálský člověk. Pak je člověk současného typu nazýván Homo sapiens sapiens a neandertálec nazýván Homo sapiens neanderthalensis. Je pro něj charakteristické vertikální držení těla, rozumová inteligence a schopnost mluvit. Člověk je rovněž bytost, která si uvědomuje sama sebe, subjekt socio-historické činnosti a kultury.
Samec člověka se nazývá muž, samice žena, mládě člověka dítě.
Charakteristickým rysem dnešního člověka je schopnost vyrábět komplexní nástroje a použít je k ovlivnění svého okolí. Používání jednoduchých nástrojů je však známo i od jiných živočichů, a to nejen od zbylých zástupců nadčeledi Hominoidea (orangutanů, šimpanzů a goril), ale také například od některých druhů ptáků.
Termín lidstvo slouží jako souhrnné označení pro veškeré lidi na planetě.
da
wikipedia
Mennesket (Homo sapiens) er den eneste nulevende art af slægten Homo. Mennesket er karakteriseret ved den store hjerne og den oprette gang på to ben, der er unikt blandt primaterne. Ligesom deres nærmeste slægtning chimpansen er mennesket altædende. Det videnskabelige navn Homo sapiens blev givet af Carl von Linné i 1758 og betyder "det vidende menneske". Mennesket er Jordens mest udbredte art af pattedyr. Siden 1800 er antallet af mennesker steget fra en milliard til over syv milliarder. Den samlede biomasse af alle mennesker på Jorden i 2018 er blevet vurderet til cirka 60 millioner tons kulstof, omkring 10 gange mere end alle vildtlevende pattedyr tilsammen. Ordet "menneske" anvendes ofte som modsætning til "dyr", uanset de store biologiske ligheder imellem mennesker og andre primater og pattedyr.
de
wikipedia
Mensch (Homo sapiens, lateinisch für „verstehender, verständiger“ oder „weiser, gescheiter, kluger, vernünftiger Mensch“) ist nach der biologischen Systematik eine Art der Gattung Homo aus der Familie der Menschenaffen, die zur Ordnung der Primaten und damit zu den höheren Säugetieren gehört.
Menschen sind die einzige rezente Art der Gattung Homo. Die Art ist in Afrika seit rund 300.000 Jahren fossil belegt und entwickelte sich dort über das als archaischer Homo sapiens bezeichnete evolutionäre Bindeglied vermutlich aus der Art Homo erectus. Zwischen Homo sapiens, den Neandertalern und den Denisova-Menschen gab es nachweislich – vermutlich mehrfach – einen Genfluss. Weitere, jedoch deutlich jüngere fossile Belege gibt es für die Art von allen Kontinenten außer Antarktika. Von den noch lebenden Menschenaffen sind die Schimpansen den Menschen stammesgeschichtlich am nächsten verwandt, am zweitnächsten die Gorillas.
Allgemeine Eigenschaften der Menschen und besondere Formen menschlichen Zusammenlebens werden in der Anthropologie, Ethnologie und Soziologie untersucht. Im Laufe ihrer Stammesgeschichte und insbesondere der Hominisation haben sich Merkmale herausgebildet, welche die Voraussetzungen dafür bildeten, dass Menschen in hohem Maße sozialisations- und kulturabhängige Wesen werden konnten. Dazu gehören eine lang andauernde Kindheit, die Fähigkeit zum Spracherwerb und zu gemeinschaftlicher Arbeit sowie das Eingehen besonders komplexer sozialer Bindungen.
Durch das Bewusstsein erschließt sich den Menschen die zeitliche Dimension des Daseins sowie ein reflektiertes Verhältnis zu sich selbst. Daraus ergeben sich die eigene Existenz betreffende Fragen, wie zum Beispiel die nach der persönlichen Freiheit, nach der menschlichen Stellung in der Natur, nach moralischen Grundsätzen des Zusammenlebens und einem Sinn des Lebens. Im Rahmen der Reflexion des Verhältnisses zu anderen Lebewesen haben viele Kulturen ein Menschenbild entwickelt, das die Menschen von der Natur absondert und dieser gegenüberstellt. Eine solche Sonderstellung innerhalb der Tierwelt wurde etwa durch Schöpfungserzählungen begründet, die den Menschen einen separaten Ursprung zuschreiben, oder durch die Bestimmung der Menschen als Vernunftwesen. Sie findet aber auch in modernen Vorstellungen wie der Menschenwürde und den Menschenrechten einen Widerhall.
Die Gesamtzahl der Individuen wuchs eine Zeit lang exponentiell und beträgt mittlerweile mehr als acht Milliarden. In ihrer Gesamtheit werden diese als Menschheit bezeichnet. In der Geschichte der Menschheit kam es zur Bildung zunehmend komplexer sozialer Systeme, seit der neolithischen Revolution sind dies die so genannten Zivilisationen. Die Entwicklung der Technik führte bis heute zu einem dermaßen umfassenden anthropogenen Einfluss auf das Ökosystem Erde, dass vorgeschlagen wurde, das aktuelle Erdzeitalter Anthropozän zu nennen. Einige der ihr gesetzten planetaren Grenzen hat die Menschheit in jüngerer Vergangenheit bereits überschritten. Diese Entwicklung oder andere Szenarien könnten zu einem Zivilisationskollaps oder sogar zum Ende der Menschheit führen.
es
wikipedia
El Homo sapiens, que significa «hombre pensante» o «hombre sabio», es la especie de primate más común y extendida, y la única especie existente del género Homo. Son grandes simios caracterizados por la ausencia de vello, la bipedestación obligatoria, la destreza manual con pulgares oponibles, el agarre de precisión y una inteligencia elevada. Los humanos tienen cerebros grandes en relación con el tamaño corporal, lo que permite capacidades cognitivas avanzadas que facilitan la adaptación a entornos variados, el desarrollo de herramientas sofisticadas y la formación de estructuras sociales y civilizaciones complejas. Los humanos poseen un volumen desproporcionadamente mayor de materia blanca y gris en la corteza prefrontal que cualquier otra especie de primate, lo que facilitó la expansión de las funciones ejecutivas de orden superior. Los humanos son altamente sociales y tienden a pertenecer a redes multicapa de grupos distintos, desde familias hasta Estados políticos, estableciendo una amplia variedad de valores, normas y tradiciones. Su curiosidad ha motivado el desarrollo de la ciencia, la tecnología, la filosofía y la religión. Con más de 8 mil millones de individuos, los humanos, antiguamente cazadores-recolectores nómadas, experimentaron la revolución neolítica que condujo a la agricultura y a un crecimiento demográfico continuo. Omnívoros y diurnos, ocupan la cima de la cadena alimentaria y tienen un impacto ambiental significativo.
fi
wikipedia
Ihminen (Homo sapiens) on ainoa nykyisin elossa oleva ihmisten (Homo) sukuun kuuluva nisäkäs. Ihminen kuuluu kädellisten (Primates) lahkon isojen ihmisapinoiden (Hominidae) heimoon ja on nykyisin elävistä kädellisistä laajimmalle levinnyt ja runsaslukuisin laji. Ihmisiä on noin 8 miljardia. Ihmisellä on kehittyneet aivot, joiden ansiosta ihminen kykenee käsitteelliseen ajatteluun, kieleen ja itsetarkkailuun. Tämä on yhdessä pystyasennon ja esineiden käsittelyyn kykenevien yläraajojen kanssa antanut ihmiselle kyvyn käyttää työkaluja monipuolisemmin kuin mikään toinen laji.
Ihmiset ovat muiden kädellisten tapaan luonnostaan yhteisöllisiä, mutta ihmiset ovat erityisen kyvykkäitä käyttämään viestintää ja kieltä ajatusten välittämiseen sekä menneisyyden ja tulevaisuuden pohtimiseen. Ihmiset muodostavat monimutkaisia yhteistyötä tekeviä ja kilpailevia sosiaalisia ryhmiä, perheistä aina kansakuntiin asti. Ihmisyhteisön perustan muodostavat kielen kautta välittyvät arvot ja normit. Ihmiset tekevät ainoana lajina tulen, kypsentävät ruoan, pukeutuvat ja käyttävät lukuisia tekniikoita. Ihmisellä on myös taiteen tapaisia kulttuuri-innovaatioita, kuten maalaustaide, arkkitehtuuri, kirjallisuus ja musiikki.
fr
wikipedia
L'Homo sapiens, signifiant « homme pensant » ou « homme sage », est l'espèce de primate la plus commune et la plus répandue, et la seule espèce existante du genre Homo. Ce sont des grands singes caractérisés par l'absence de pilosité, une bipédie obligatoire, une dextérité manuelle avec des pouces opposables, une préhension de précision et une intelligence élevée. Les humains possèdent un cerveau volumineux par rapport à la taille de leur corps, ce qui permet des capacités cognitives avancées facilitant l'adaptation à des environnements variés, le développement d'outils sophistiqués et la formation de structures sociales et de civilisations complexes. Les humains possèdent un volume proportionnellement plus important de substance blanche et grise dans le cortex préfrontal que toute autre espèce de primate, ce qui a favorisé l'expansion des fonctions exécutives supérieures. Très sociaux, les individus ont tendance à appartenir à un réseau multicouche de groupes distincts, allant des familles aux États politiques, établissant ainsi une grande variété de valeurs, de normes et de traditions. Leur curiosité a motivé le développement de la science, de la technologie, de la philosophie et de la religion. Avec plus de 8 milliards d'individus, les humains, autrefois chasseurs-cueilleurs nomades, ont connu une révolution néolithique menant à l'agriculture et à une croissance démographique continue. Omnivores et diurnes, ils occupent le sommet de la chaîne alimentaire et ont un impact environnemental majeur.
it
wikipedia
L'Homo sapiens, che significa « uomo pensante » o « uomo sapiente », è la specie di primate più comune e diffusa, nonché l'unica specie vivente del genere Homo. Sono grandi scimmie caratterizzate dall'assenza di pelo, dalla bipedismo obbligato, dalla destrezza manuale con pollici opponibili, dalla presa di precisione e da un'elevata intelligenza. Gli esseri umani hanno cervelli grandi rispetto alle dimensioni corporee, il che consente capacità cognitive avanzate che facilitano l'adattamento ad ambienti vari, lo sviluppo di strumenti sofisticati e la formazione di strutture sociali e civiltà complesse. Gli umani possiedono un volume sproporzionatamente maggiore di materia bianca e grigia nella corteccia prefrontale rispetto a qualsiasi altra specie di primate, il che ha facilitato l'espansione delle funzioni esecutive di ordine superiore. Gli esseri umani sono altamente sociali e tendono ad appartenere a reti multistrato di gruppi distinti, dalle famiglie agli Stati politici, stabilendo una vasta gamma di valori, norme e tradizioni. La loro curiosità ha motivato lo sviluppo di scienza, tecnologia, filosofia e religione. Con oltre 8 miliardi di individui, gli umani, un tempo cacciatori-raccoglitori nomadi, hanno vissuto la rivoluzione neolitica che ha portato all'agricoltura e a una crescita demografica continua. Onnivori e diurni, occupano il vertice della catena alimentare e hanno un impatto ambientale significativo.
ja
wikipedia
ヒト（人、英: human）とは、広義にはヒト亜族（Hominina）に属する動物の総称であり、狭義には現生の（現在生息している）人類（学名 : Homo sapiens）、ホモ・サピエンス（ホモサピエンスサピエンス、Homo sapiens sapiens）を指す。人間（にんげん）ともいわれる。
「ヒト」はいわゆる「人間」の生物学上の標準和名である。生物学上の種としての存在を指す場合には、片仮名を用いて、「ヒト」と表記することが多い。
本記事では、ヒトの生物学的側面について述べる。現生の人類（狭義のヒト）に重きを置いて説明するが、その説明にあたって広義のヒトにも言及する。
ko
wikipedia
사람은 지구상에서 가장 흔하고, 널리 분포하는 영장류의 일종이다. 지구상의 사람을 통틀어 인류(人類), 인간(人間, Human)이라고도 한다. 사람은 사유, 언어 사용, 자기반성, 문제 해결을 쉽게 할 수 있고, 고도로 발달한 두뇌를 지니고 있으며, 이로써 인간은 스스로를 통합적으로 인식할 수 있는 주체가 된다. 이러한 지적, 이성적 능력과 함께, 직립 보행을 하기 때문에 자유롭게 쓸 수 있는 손을 이용해 다른 종보다 훨씬 정교한 도구를 만들 수 있다. 지구에 사는 사람은 2022년 11월 기준으로 약 80억 명으로 추산된다. 사람은 현재 남극을 제외한 지구의 모든 대륙에 살고 있으며, 이 중 약 85%가 아시아, 아프리카, 유럽 (아프로-유라시아, 구세계)에 살며 나머지 15%는 북아메리카, 남아메리카, 오세아니아 (신대륙)에 살고 있다.
대부분의 고등 영장류와 마찬가지로 사람은 사회적 동물로서 자기표현, 생각의 교환, 사회적 조직화를 할 수 있도록 언어를 비롯한 의사소통 체계를 이용하는 데 능숙하다. 인간은 상위 포식자였기 때문에 자연스러운 상태에서는 여느 영장류보다 잔혹성을 가질 수 있다. 그래서 인본주의적으로는 서로간의 비극적인 일들도 일어나는 편이다.
nl
wikipedia
Mensen (Homo sapiens) zijn intelligente primaten, die gekenmerkt worden door een rechtopstaande houding en tweevoetige voortbeweging, een fijne motoriek en het gebruik van werktuigen, een complex taalgebruik en geavanceerde samenlevingen. Homo sapiens is de enige overlevende soort van het geslacht Homo, en maakt samen met de chimpansees, bonobo's, gorilla's en orang-oetans deel uit van de familie Hominidae (mensachtigen).
De moderne mens ontstond ongeveer 300.000 jaar geleden in Afrika. Het evolutionaire succes van de mens wordt verklaard door onder meer het grotere brein met een goed ontwikkelde prefrontale cortex en temporale kwabben, die nodig zijn voor het abstract kunnen denken, taalverwerving, probleemoplossing, evenals de ontwikkeling van socialiteit en cultuur. Mensen gebruiken werktuigen vaker en effectiever dan enige andere diersoort: het zijn de enige levende wezens die vuur beheersen, hun voedsel bereiden, zichzelf kleden en in staat zijn tot het uitdenken van technologieën en het vervaardigen van kunst.
De mens gebruikt symbolische communicatie als taal en kunst om zichzelf uit te drukken en ideeën uit te wisselen. Menselijke sociale interactie leidde tot het ontstaan van uiteenlopende waarden, sociale normen en rituelen, die samen de grondslag vormen van samenlevingen. Het menselijke verlangen om de omgeving te begrijpen en te beïnvloeden leidde tot het ontstaan van kennisgebieden als wetenschap, filosofie, mythologie en religie.
De mensheid leidde voor het grootste deel van haar geschiedenis het bestaan van jager-verzamelaar. Ongeveer 12.000 jaar geleden gingen veel samenlevingen over op een sedentaire levenswijze; de mens domesticeerde planten en dieren, waarna nederzettingen uitgroeiden tot de eerste beschavingen. Wereldwijd vormden zich regeringen, religies en culturen, en verenigden menselijke individuen zich in staten en rijken. De moderne tijd vormde het begin van grote wetenschappelijke, technologische en culturele ontwikkelingen, met een snel groeiende wereldbevolking. Menselijk handelen veranderde het milieu in diverse delen van de wereld ingrijpend.
pl
wikipedia
Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka naczelnego, jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Charakteryzują go:
wyprostowana postawa,
umiejętność nauki rzeczy trudniejszych niż w stanie pojąć są inne zwierzęta naczelne,
dwunożność,
wysoko rozwinięta sprawność manualna i umiejętność używania ciężkich narzędzi w stosunku do innych gatunków zwierząt,
używanie języka bardziej złożonego niż języki zwierzęce,
większy i bardziej złożony mózg niż u innych zwierząt,
wysoko rozwinięty instynkt społeczny.
Razem z szympansami, gorylami i orangutanami współtworzy rodzinę człowiekowatych (Hominidae, wielkie małpy).
Gatunek ten pojawił się najpóźniej 300 tys. lat temu w Starym Świecie, ewoluując z wcześniejszych gatunków człowieka. Dokładniejszy scenariusz był przedmiotem konkurencyjnych spekulacji: teoria wyjścia z Afryki mówi o pojawieniu się go wyłącznie w Afryce, za to hipoteza multiregionalna o pochodzeniu także z populacji Eurazji. Był to pierwszy gatunek ludzki, który zasiedlił Nowy Świat. Przez to występuje na wszystkich kontynentach, choć na Antarktydzie ludzki osobnik umie przeżyć tylko tymczasowo, zależnie od kontaktu z innymi obszarami.
Człowieka rozumnego próbowano dzielić na rasy na podstawie koloru skóry i innych cech. Kategorie jak odmiana czarna (negroidalna), biała (europeidalna) i żółta (mongoloidalna) uznano za umowne, płynne i niewyczerpujące, choć próbowano opierać na nich rasistowskie przepisy niektórych krajów, np. segregację rasową w RPA (apartheid).
W wyniku rewolucji neolitycznej i późniejszych przełomów technologicznych gatunek ten rozmnożył się o całe rzędy wielkości. W latach 20. XXI wieku ludność świata przekroczyła 8 miliardów; proces ten przyczynił się do degradacji środowiska, przez co czasem wyróżnia się epokę geologiczną naznaczoną wpływem ludzkości: antropocen.
Pod względem systemu kojarzeń i seksualności ludzie rozumni bywają zarówno monogamiczni, jak i poligamiczni na różne sposoby (poliginia, poliandria, poligynandria, promiskuityzm). Gatunek ten bywa agresywny, np. mordując innych ludzi, czasem seryjnie lub masowo, niekiedy na poziomie ludobójczym, zwłaszcza w czasie wojen. Zdarza się też kanibalizm; z drugiej strony u ludzi występuje także rozbudowany altruizm, np. dobroczynność, także w stosunku do innych gatunków, zwłaszcza udomowionych. Człowiek rozumny nie jest wolny od autoagresji, w tym samookaleczeń i samobójstw.
Przyszłość tego gatunku jest przedmiotem spekulacji, zarówno bliskich nauce (futurologia), jak i bardziej artystycznych (fantastyka naukowa). Niektóre prognozy mówią o wymarciu, np. w wyniku wojny jądrowej, a inne o kolonizacji Kosmosu, osiągnięciu pierwszego poziomu skali Kardaszowa rozwoju cywilizacji i o różnych formach transhumanizmu mającego zacierać granice tego gatunku lub je przekraczać.
pt
wikipedia
Humano (taxonomicamente Homo sapiens, termo que deriva do latim "homem sábio", também conhecido como pessoa, gente ou homem) é a única espécie do gênero Homo ainda viva e o primata mais abundante e difundido da Terra, caracterizado pelo bipedalismo e por cérebro grande, o que permitiu o desenvolvimento de ferramentas, culturas e linguagens avançadas. Os humanos tendem a viver em estruturas sociais complexas compostas por muitos grupos cooperantes e concorrentes, desde famílias e redes de parentesco até Estados políticos. As interações sociais entre os humanos estabeleceram uma ampla variedade de valores, normas e rituais, que fortalecem a sociedade humana. A curiosidade e o desejo humano de compreender e influenciar o meio ambiente e de explicar e manipular fenômenos motivaram o desenvolvimento da ciência, filosofia, mitologia, religião e outros campos de estudo da humanidade.
O H. sapiens surgiu há cerca de 300 mil anos na África, quando evoluiu do Homo heidelbergensis e migrou para fora do continente africano, substituindo gradualmente as populações locais de humanos arcaicos. Durante a maior parte da história, todos os humanos foram caçadores-coletores nômades. A Revolução Neolítica, que começou no sudoeste da Ásia há cerca de 13 mil anos, trouxe o surgimento da agricultura e da ocupação humana permanente. À medida que as populações se tornaram maiores e mais densas, formas de governança se desenvolveram dentro e entre as comunidades e várias civilizações surgiram e declinaram. Os humanos continuaram a se expandir, com uma população global de mais de 8,2 bilhões em 2024.
Os genes e o ambiente influenciam a variação biológica humana em características visíveis, fisiologia, suscetibilidade a doenças, habilidades mentais, tamanho do corpo e longevidade. Embora variem em muitas características, dois humanos são, em média, mais de 99% semelhantes. Geralmente, os homens têm maior força corporal, enquanto as mulheres apresentam maior percentual de gordura corporal, entram na menopausa e tornam-se inférteis por volta dos 50 anos e, em média, também têm uma expectativa de vida mais longa em quase todas as populações do mundo. A natureza dos papéis de gênero masculino e feminino tem variado historicamente e os desafios às normas de gênero predominantes têm-se repetido em muitas sociedades. Os humanos são onívoros, capazes de consumir uma grande variedade de materiais vegetais e animais e usam o fogo e outras formas de calor para preparar e cozinhar alimentos desde a época do H. erectus. Eles podem sobreviver por até oito semanas sem comida e três ou quatro dias sem água. Geralmente são diurnos, dormindo em média sete a nove horas por dia. O parto é perigoso, com alto risco de complicações e morte. Frequentemente, a mãe e o pai cuidam dos filhos, que são indefesos ao nascer.
Os humanos têm um córtex pré-frontal grande e altamente desenvolvido, a região do cérebro associada à cognição superior. Eles são inteligentes, capazes de memória episódica, expressões faciais flexíveis, autoconsciência, mentalização, introspecção, pensamento privado, imaginação, volição e formação de pontos de vista sobre sua própria existência. Isso tem permitido grandes avanços tecnológicos e o desenvolvimento de ferramentas complexas, possíveis por meio da razão e da transmissão de conhecimento às gerações futuras. Linguagem, arte e comércio são características definidoras dos humanos. As rotas comerciais de longa distância podem ter levado a explosões culturais e distribuição de recursos que deram aos humanos uma vantagem sobre outras espécies semelhantes. A África Oriental, nomeadamente o Chifre da África, é considerada pelos antropólogos como o local de nascimento dos humanos de acordo com as evidências arqueológicas e fósseis existentes.
ru
wikipedia
Челове́к — биологическое и общественное существо, обладающее наиболее развитым среди известных биологических видов интеллектом и сознанием. Субъект общественно-исторической деятельности и культуры. Биологически все современные люди относятся к виду Человек разумный (лат. Homo sapiens семейства гоминид подотряда Обезьяны — лат. Haplorhini, отряда Приматы), возникшему на Земле в результате длительного эволюционного процесса — антропогенеза. Специфическими особенностями современного человека, выделяющими его среди других животных, являются постоянное прямохождение, наиболее высокоразвитые головной мозг и мышление, а также членораздельная речь.
Можно выделить не менее четырёх подходов к определению понятия (термина) «человек»: человек в естественной систематике животных — лат. Homo sapiens; человек как сущее, выходящее за рамки живого мира и в известной мере противостоящее ему; человек в смысле «человеческий род»; человек как индивид, личность. Также Человек (лат. Homo) — научное название биологического рода, к которому, помимо Homo sapiens, относится также ряд вымерших видов, часть из которых является предками Homo sapiens. В обывательском, религиозном и философском восприятии, вопреки данным науки, человек исключается из числа обезьян и из числа животных вообще.
Человек современной анатомии (лат. Homo sapiens sapiens) возник около 300 000 лет назад на территории Африки, эволюционировав из Гейдельбергского человека (или же Родезийского человека), после чего мигрировал из Африки, постепенно смешиваясь с другими видами людей и заменяя их. Поведение современного типа люди начали демонстрировать около 160 000-60 000 лет назад. Неолитическая революция, начавшаяся в Западной Азии около 13 000 лет назад, привела к распространению оседлых сообществ, перешедших от кочевого образа жизни (скотоводство и собирательство) к земледелию. Переход к земледелию способствовал появлению избыточного продукта. Появление избыточного продукта и высвобождение людей, не занятых производством пищи стало началом долгого процесса общественного развития, который привёл к формированию классового общества и государства.
Человек изучает и изменяет себя и окружающий мир, создаёт культуру и собственную историю. Сущность человека, его происхождение и назначение, занимаемое им место в мире были и остаются основными проблемами философии, религии, науки и искусства.
sv
wikipedia
Människa (Homo sapiens, den "visa människan" [latin]) är ett däggdjur av släktet Homo. Människan tillhör familjen hominider och som i sin tur tillhör ordningen primater. Alla nu levande människor tillhör underarten Homo sapiens sapiens. Ytterligare en förmodad underart av människan är känd, den utdöda Homo sapiens idaltu. Till släktet Homo räknas även de utdöda arterna neandertalmänniskan, Homo naledi, Homo floresiensis, Homo erectus och flera till i människosläktet (Människor).
Utmärkande för människan är artens kombination av bipedalism (tvåbenthet), anpassningsbarhet (exempelvis kläder och verktyg), finmotorik (händer och fingrar), förmåga till abstrakt tänkande (att visa känslor och empati [medkänsla]), urskilja kausalitet (orsakssamband), tolka språk och symboler och möjligen självmedvetande. Ingen av dessa egenskaper är egentligen unika för människan var för sig, utan återfinns hos olika djurarter – från insekter till andra primater och valar. Tillsammans har de gjort att människan kunnat utveckla samhälle, religion, vetenskap, teknik och konst.
Människan har utvecklats i relation till andra arter och har över tiden kommit att dominera utvecklingen på planeten jorden. Som social varelse har dess civilisationsbyggen och samhällen styrts med hjälp av politik, dess kultur och uppfattning av omvärlden med hjälp av fenomen som religion, filosofi och den vetenskapliga utvecklingen. Via språket har arten också kunnat dokumentera upptäckter, uppfinningar och sin egen historia.
Studiet av människan brukar delas upp i olika ämnesområden. Studiet av människan kallas antropologi och läran om den mänskliga evolutionen kallas paleoantropologi. Studiet av det mänskliga beteendet kan göras inom psykologi och sociologi, medan studiet utifrån neutrala etologiska perspektiv kallas humanetologi. Studiet av det mänskliga språket kallas lingvistik. Studiet av människans hälsa med mera kallas humanmedicin och studiet av dess kropp kan beskrivas inom anatomi och fysiologi. Människans fortplantning är relaterad till både genetik och sexualitet.
sw
wikipedia
Binadamu (pia mwanadamu) ni neno lenye asili ya Kiebrania na Kiarabu linalomaanisha "Mwana wa Adamu", anayeaminiwa na dini za Uyahudi, Ukristo na Uislamu kuwa ndiye mtu wa kwanza. == Binadamu kadiri ya sayansi == Kisayansi jina hilo linaweza kutumika kwa maana ya Homo sapiens ili kumtofautisha na viumbehai wengine wa jenasi Homo ambao wote walitoweka walau miaka 12,000 hivi iliyopita. Watu wote walioko leo hii ni spishi ileile; tofauti zinazoonekana kati ya maumbile yao katika sehemu mbalimbali za dunia ni ndogondogo tu. Utafiti juu ya DNA umethibitisha kwamba binadamu wote wa leo wametokana na watu waliokuwepo Afrika walau miaka 300,000 hivi iliyopita. Kwa namna ya pekee, upimaji wa DNA ya mviringo, ambayo kila mmoja anarithi kwa mama tu, umeonyesha kuwa binadamu wote waliopo duniani wanachanga mama mmoja aliyewahi kuishi miaka 160,000 hivi iliyopita.
zh
wikipedia
人在生物学上通常指智人（學名：Homo sapiens），偶尔也泛指人屬的史前物种，为靈長目、人科的一部分，人属成员大致都由人猿／古猿演化而来。長者智人化石表明，現代人類在約20萬年前的東非大裂谷演化成形。
人类有比其他動物更發達的大脑，能進行複雜的計算和抽象思維。加上人類的直立身驅使人類的前肢可以自由活動，因此人類對工具的使用遠超出其他任何物種。人类还试图用哲学、艺术、科学、神话以及宗教来解释自然界的现象。这強烈的好奇心促使了高级工具和科學技术的发展。
与其他灵长类动物一样，人类是社会性的。人类个体之间的社会交际创立了广泛的传统习俗、宗教制度、价值观、法律，这些共同构成了人类社会的基础。人尤其擅长用口語、手势、肢體語言与书面语言来溝通、協作、表达自我、交際、交换意见、组织事物。
截至2012年，世界人口已超过70億，大约是所有曾生活在地球上的人的6%。2022年11月15日，全球人口總數突破80億。
